دهکده ی جغرافیا

دانشجویان جغرافیا (برنامه ریزی روستایی ) دانشگاه تربیت معلم

هدف ایجاد بازارچه های مرزی

 

اهداف ایجاد بازارچه های مرزی

سوابق تاریخی مبادلات مرزی با شمال عراق
بنا به شواهد و اثار مستند تاریخی از زمان تشکیل دولت ماد و پس از آن که به زمان حاضر ختم می گردد مناطق غربی ایران و همچنین شمال و شرق عراق ، جنوب شرقی ترکیه و بخشی از سوریه محل استقرار قبایل و ایلات کرد بوده است .
این مناطق در هر دوره تاریخی وقایع سیاسی خاصی را به خود دیده اند . یکی از این وقایع تحولات دهه دوم قرن بیستم میلادی است که با تاثیرپذیری از شرایط جهانی و اراده قدرت های بزرگ درگیر در جنگ جهانی اول با تجزیه امپراطوری عثمانی در محدوده سیاسی برخی از کشورها مرزبندی فعلی به وجود آمده است .
اما علی رغم وجود این مرزبندی ها به دلیل وجود عصبیت قومی و همجواری اکراد کشورهای سوریه ، عراق ، ایران و ترکیه و همچنین وجود نسبت های خویشاوندی ، ارتباط اقتصادی و فرهنگی در بین آنها همچنان و به طور مستمر در طول چند دهه اخیر برقرار بوده است .
تا دهه های میانی قرن بیستم زندگی ایلاتی و عشایری برخی از تیره های کرد سبب ماوی گزیدن مهاجران فصلی در خاک کشور همسایه و گذار از مرزهای سیاسی ترسیم شده فعلی و تجاری را ولو به شکل سنتی همراه داشته است .
شاخص ترین این ارتباطات مربوط به رابطه بین کردستان ایران و عراق بوده است . زیرا علی رغم وقوع اتفاقات و جنگل های ناخوشایند در طی یک قرن اخیر ( به ویژه در کردستان عراق ) تبادل کالا همواره در مرزهای طرفین صرف نظر از نحوه و یا حجم آن صورت پذیرفته است و قطعا هم ادامه خواهد داشت .
سیر تاریخی این ارتباطات نشان می دهد که از حدود سال ۱۳۳۰ هجری شمسی دولت های وقت ایران و عراق محدودیت هایی را در عبور و مرور غیر قانونی از مرزها به ویژه در شکل جمعی آن اعمال نمودند به دنبال این سیاست ، مهاجرت ها در بین دو مرز تقریبا کنترل گردید و سبب اسکان و تابعیت برخی از عشایر کوچ رو گردید .
اما اجرای این سیاست عملا دستگاه های دولتی (اعم از اجرایی و امنیتی ) را در امر کنترل مرزها مواجه با مشکلاتی نمود به نحوی که عدم کارایی این سیاست ، نتوانست ترددهای انفرادی ، مبادلات و قاچاق کالا را مانع شود .
در این برهه از روابط ، اوضاع اقتصادی و ارتباطی هر دو کشور ایران و عراق به ویژه وضعیت راه های ارتباطی دو کشور به نحوی بود که ساکنان مرزی دو طرف صادرات یا واردات از کشور همسایه را آسان تر ، ارزان تر و مقرون به صرفه تر از مبادله با داخل کشور خود ترجیح دهند .
این دوره که به قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ختم می شود ، محدود به مبادله کالاهای بومی و مصرفی از قبیل چای ، توتون ، صابون ، البسه بومی ، کشمش ، خرما ، سیگار ، برگ سیگار و حبوبات بود .
در بین شهرهای غربی ایران به ویژه در مناطق کردنشین شهرهای سردشت ، پیرانشهر ، انویه ، مریوان ، بانه و پاوه بیشترین ارتباط و مبادله را با کردستان عراق داشته اند .
این روند تا سقوط رژیم شاهنشاهی ادامه داشت و پس از آن با توجه به ماهیت خاص نظام و ارزش های انقلاب اسلامی ، صادرات و واردات و اصولا روابط اقتصلادی و بازرگانی خارجی تعریف و چهار چوب جدیدی پیدا کرد ، به نحوی که جمهوری اسلامی ایران در روابط خارجی خود صراحتا برخی از کشورها چون آمریکا و اسرائیل را تحریم نمود و علاوه بر این ، نوع کالاهای مجاز بای مبادله و همجنین مجازات های خاصی برای مبادله و یا تولید کالاهای ممنوعه تعیین نمود در این دوره که مصادف با شروع جنگ تحمیلی و مسائل داخلی کردستان ایران بود نظارت و کنترل قوای نظامی و انتظامی ایران بر بعد اقتصادی مرزهای همجوار با شمال عراق تضعیف گردید ، به نحوی که فصل دیگری در ارتباطات تجاری بین ساکنان دو طرف مرز به وجود آمد ، از ویژگی های این دوره ورود بی رویه و غیر قانونی کالاهای تولیدی کشورهای آسیای شرقی از طریق کردستان عراق به کشور ایران بود . عمده کالاهای وارده این دوره شامل کالاهایی چون شکر ، لوازم خانگی سبک ، لوازم صوتی ، البسه ، چای و بذور محصولات جالیزی بود . در این برهه واردات از طریق مرزهای کردستانات ایران بسیار فزون تر از صادرات بود ، دلیل عمده این تراز منفی هم وضعیت بحرانی کردستان ایران ، عدم تولید کالا در این منطقه ، ترس صاحبان واحدهای تولیدی سایر مناطق کشور از سرمایه گذاری در کردستان ، عدم اطمینان وصول مطالبات صادرات کالا به عراق و همچنین وجود کالاهای ارزان قیمت ، شکیل و سودآور تولیدی کشورهای آسیای شرقی در شمال عراق بود اثرات عمده این وضعیت صرف نظر از بعد اقتصادی و اختلال در شبکه تولید و توزیع و مصرف داخلی ، تضییع حقوق متعلق به دولت را نیز به همراه داشته است . پس از پایان جنگ ، دولت ایران در صدد بازسازی و نوسازی مناطق آسیب دیده برآمد . ولی کشور عراق با حمله به کویت واشغال آن سودای غیر از بازسازی را در سر داشت .
این حمله تحولاتی عمیق در روابط اقتصادی و تجارت بین المللی متحمل شد بدین معنی که پس از بیرون راندن قوای نظامی عراق از کویت یورش ارتش عراق به شمال و جنوب این کشور بازداشته شد و با تصویب و اجرای طرح های ایجاد مدار پرواز ممنوع ، تحریم اقتصادی ، برنامه نفت در مقابل غذا و خالی شدن قوای دولت مرکز ی در اداره شمال منافع سیاسی و اقتصادی دولت بعث محدود گردید .
با اختصاص ۱۳% از درآمد حاصل از فروش نفت عراق به منطقه شمال و توزیع ارزاق عمومی در مقابل فروش نفت زمینه برای افزایش صادرات کالاهای ایرانی فراهم گردید .
در این مقطع که نقطه اغاز آن به سال ۱۹۹۲ برمی گردد ، کالاهایی چون ماشین آلات سنگین ، قطعات یدکی و دستگاه های فنی و صنعتی که بعثا دست اول بودند از طریق قاچاق یا با مجوز رسمی وارد کشور شده اند .
اما پس از یک سال از تاریخ مذکور به دلیل کاهش چشمگیر مبادله اقتصادی شمال با دولت مرکزی که در پی جنگ و ناامنی داخلی حادث شده بود و همچنین اعمال حربه ساقط کردن اعتبار اسکناس ۲۵ دیناری توسط دولت بعث که منجر به رکورد و ورشکستگی بسیاری از کسبه و تجار ایرانی و عراق گردید بار دیگر مصرف کالاهای ایرانی در منطقه شمال عراق رو به افزایش نهاد .
کوچ میلیونی مردم به عنوان تبعات جنگ خلیج فارس واجرای عملیت نسل کشی رژیم بعث تحت عنوان انفال سبب اسکان و اقامت بسیاری از مردم شمال عراق در ایران گردید .
این اقامت ها از دیگر زمینه های موثر در آشنایی بیشتر با فرهنگ و ایجاد انگیزه مصرف کالاهای ایرانی بود . این اثرات و نیاز را می توان در حضور تجار کرد عراقی در شهرهای عمده ایران و همچنین حضور تجار غیر کرد ارانی در شمال عراق مشاهده نمود .
همان طور که اشاره شد صادرات شمال عراق به ایران که عمدتا به شکل قاچاق انجام می گرفت محدود به قطعات و ماشین الات دست دوم ، لوازم خانگی و صنعتی ، پارچه ، موز ، چای ، برنج ، سیگار و بلوریات بود که اغلب آنها تولید ملی عراق نبودند ولی در مقابل ، صادرات کشور ما به منطقه مذکور (ولو به شکل قاچاق) حاکی از زنجیره فعالیت های تولیدی و اشتغال داخلی بود ( و هست ) ، استمرار این مبادلات سبب می گردد که دولت در این مقطع زمانی با درک موقعیت و فرصت های پیش آمده در صدد برآید تا مبادلات موجود را قانونمند نماید و درمناطق مرزی کشور مکان هایی را تحت عنوان بازارچه های مشترک مرزی ایجاد نماید . تشکیل این بازارچه ها که در اجرای قانون مقررات صادرات و واردات سال ۱۳۷۲ انجام می شود سیزده استان مرزی کشور را شامل می گردد .
در استان کردستان به عنوان یکی از استان های مرزی و هم جوار با شمال عراق از سال ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۸ سه بازارچه مرزی در سطح شهرستان های سقز ، بانه و مریوان شروع به فعالیت می نمایند .
علاوه بر بازارچه های مذکور ۶ بازارچه دیگر نیز در سایر استان های کردنشین غرب کشور تشکیل می شوند که در حال حاضر در امر صادرات و واردات و تبادل کالا با شمال عراق فعالیت می کنند .

فهرست بازارچه های مرزی غرب کشور که مجاور با کشور عراق ( شمال عراق ) هستند .
ردیف نام بازارچه شهرستان محل بازارچه اتان محل بازارچه منطقه طرف مبادله
۱ تمرچین پیرانشهر آذربایجان غربی شمال عراق
۲ قاسم رش سردشت آذربایجان غربی شمال عراق
۳ کیله شین اشنویه آذربایجان غربی شمال عراق
۴ سیران بند بانه کردستان شمال عراق
۵ باشماق مریوان کردستان شمال عراق
۶ سیف سقز کردستان شمال عراق
۷ شوشمی پاوه کرمانشاه شمال عراق
۸ شیخ صله جوانرود کرمانشاه شمال عراق
۹ پرویز خان قر شیرین کرمانشاه شمال عراق
۱۰ تیله کوه سرپل ذهاب کرمانشاه دولت مرکزی عراق
۱۱ خسروی خسروی (قصر شیرین) کرمانشاه دولت مرکزی عراق
۱۲ مهران ایلام ایلام دولت مرکزی عراق

عمدتا واردات و یا صادرات از طریق بازارچه های مذکور توسط پیله وران ساکن در مناطق مرزی انجام می گیرد . رونق برخی از این بازاچه سبب شده تا تلاش هایی برای سامان دهی و توسعه مبادلات قانونی هم در بعد آماده سازی زیر ساخت ها و تاسیسات مورد نیاز و هم در بعد توسعه شبکه های تعاونی های مرزنشینان انجام گیرد .
گرچه هدف اصلی تشکیل این تعاونی ها تامین مایحتاج عمومی و اقلام مصرفی روستاهای مرزی بوده است و کالاهای وارداتی آن ها نسبت به پیله وران و بازرگانان از معافیت هایی برخوردار است اما در هر حال واردات آن ها منوط به انجام صادرات قبلی ات که این مهم نیز ضرورتا از طریق مرز محل سکونت (بازارچه محل سکونت) صورت می گیرد .
علی رغم آن که تعاونی های مرزنشینان استان کردستان در مقایسه با سایر استان های مررزی کشور با تاخیری چند ساله تشکیل شده اند اما از زمان تاسیس آن ها که به سال ۱۳۷۹ بر می گردد رشد قابل توجهی داشته اند به طوری که تعداد آن ها در سه شهر مرزی استان با ۸ تعاونی و ۸۲۲۳۹ نفر عضو در سال ۷۹ به سیزده تعاونی با بیش از ۲۷۱۹۲۱ نفر عضو در سال ۸۱ می رسند .
اولین اثر این رشد را صرف نظر از کنترل بهداشتی واردات و ایجاد درآمد برای مرزنشینان و دولت می توان در تاثیر آن بر میزان صادرات به شمال عراق ملاحظه نمود .

بازارچه مرزی سیران بند بانه

دومین بازارچه مشترک مرزی استان کردستان بازارچه سیران بند بانه است . این بازارچه از لحاظ میزان حجم معاملات و تعداد فعالان و شاغلین در آن و همچنین زمان شروع فعالیت ، رتبه دوم بازارچه های استان را دارد .استمرار مبادلات مرزی در طول نوار مرزی مناطق زرواو علیا ، کانی سور ، بوالحسن ، چومان و نئور منجر به این می شود که در سال ۱۳۷۴ محل فعلی بازارچه که از توابع روستای مرزی تخلیه شده سیران بند است . به عنوان محل رسمی داد و ستد با شمال عراق تعیین گردد . این بازارچه از طریق راه ارتباطی آسفالته ، ۱۸ کیلومتر از شهر بانه فاصله دارد و از شهر پینجوین استان سلیمانیه عراق ۳۰ کیلومتر و از خود شهر سلیمانیه حدود ۱۶۰ کیلومتر فاصله دارد .این بازارچه که فعالیت خود را در اولین سال تاسیس با ۶۰۰ نفر پیله ور بومی آغاز می کند . در اثر ضعف مالی اغلب پیله وران و کم سوادی و ناآشنایی آن ها نسبت به امور تخصصی صادرات و واردات تا تعداد فعالان در آن به حدود هشتاد نفر در سال ۱۳۸۰ تنزل پیدا می کند اما علی رغم تنزل عددی افراد ، حجم و ارزش کالاهای مورد مبادله در آن به ویژه صادرات به شمال عراق روند صعودی داشته است . بررسی عملکردها نشان می دهد که به جز وقفه کوتاه در فعالیت بازارچه که در سال ۱۳۷۹ رخ می دهد عملکرد آن کماکان تراز مثبتی داشته است .اگر چه صادرات کالا از طریق ان بازارچه نسبت به بازارچه باشماق مریوان از تنوع کمتری برخوردار است ، اما به دلیل اشتراکی که در بازار هدف دارند یک نوع مشابهت کلی در کالاهای صادراتی آن ها دیده می شود .هما طور که قبلا گفته شد تا پایان سال ۱۳۷۹ استان های ایلام ، کرمانشاه و کردستان در یک گروه مشترک مرزی تقسیم بندی شده بودند که به موجب آن پیله وران این سه استان مجاز به مبادله ۵۶ قلم کالای معین بودند .بر همین اساس بازارچه سیران بند بانه و نیز عمده اقلام وارداتی اش تا پایان سال مذکور دو محصول چای و برنج و دیگر اقلام مجاز از جمله وسایل الکترونیکی بوده است .پس از رفع محدودیت و آزادسازی صادرات و همچنین حذف پیمان سپاری از واردات ، صادرات بازارچه سیران بند از تنوع بیشتری برخوردار می شود . در این مقطع واردات آن در سه محصول تنباکو ، لامپ روشنایی و موز محوریت پیدا می کند .

بازارچه مرزی باشماق مریوان

وجود عواملی چون سابقه مبادلات مرزی و حجم کالاهای مبادله شده در محدوده مرزی مریوان سبب می گردد که در سال ۱۳۷۳ اولین بازارچه مرزی استان کردستان در حاشیه روستای مرزی باشماق تشکیل گردد .موقعیت این بازارچه در فاصله تقریبی ۱۵ کیلومتر از شهر مریوان قرار دارد . بازارچه مذکور تا اولین شهر مرزی استان سلیمانیه (شهر پینجوین) حدود ۶ کیلومتر و تا مرکز استان سلیمانیه (شهر سلیمانیه) حدود ۱۳۰ کیلومتر فاصله دارد .طول این مسیر که جاده ای آسفالته و غیر استاندارد است ، با عبور از شهرهای پینجوین و سید صادق و چند شهرک و محدود روستاهای اطراف جاده به سلیمانیه ختم می گردد .امور مبادلات رسمی کالا ، تردد اتباع دو طرف مرز و همچنین ترانزیت کالا از طریق مسیر این بازارچه و جاده منتهی به سلیمانیه انجام می پذیرد ،

v عمده کالاهایی که از طریق این بازارچه به شمال عراق صادر شده اند عبارتند از :

در گروه کشاورزی:

سیب زمینی ، گوجه فرنگی ، برگ زردآلو ، انواع میوه ، جوجه یک روزه و انواع محصولات جالیزی .

در گروه صنعتی و پتروشیمی:

مصنوعات فلزی ، ظروف پلاستیکی ، رنگ روغن ، دارو ، فرش های ماشینی و مواد پاک کننده .

در گروه معدنی:

کاشی ، سیمان ، گچ ، سنگ های ساختمانی. در بخش واردات نیز تا قبل از سال ۱۳۷۹ کالاهایی چون برنج و چای و بعد از آن موز ، وسایل الکترونیکی و لامپ های روشنایی ساخت کشور آلمان از اقلام واردات قطعی بوده اند .کالاهایی چون قراضه آهن آلات و ورق های زائد از واردات موقت و اقلامی چون گندم ، حبوبات و قیر از کالاهایی بوده اند که به مقصد کشورهای آسیای میانه و افغانستان ترانزیت شده اند .غیر از مبادله کالا در بازارچه مذکور حجم فعالیت آن سبب فعالیت گروه ها و بخش های مختلف دولتی و غیر دولتی نیز گردیده است به طوری که در بخش اداری بازارچه نمایندگان اداراتی چون گمرک ، بازرگانی ، فرمانداری ، کشاورزی ، پست بانک و نیروهای نظامی و انتظامی فعالیت دارند .در بخش بازرگانی خصوصی نیز سه گروه عمده با عناوین بازرگانان ، تعاونی مرزنشینان و پیله وران فعالیت می نمایند .در بخش خدمات نیز عده زیادی از نیروهای فعال محلی در بخش حمل و نقل و خدمات خصوصی فعالیت می نمایند .

بازارچه مرزی سیف سقز:

سومین کانون مبادلات مرزی در استان کردستان بازارچه مرزی شهرستان سقز است . این مکان در نزدیکی روستایی مرزی و تخلیه شده به نام سیف در محور جاده سقز – مریوان قرار دارد .اولین روستای دارای سکنه نزدیک به این بازارچه روستای بسطام است که به فاصله ۷ کیلومتر از آن قرار داشته و طول مسافت آن تا شهر سقز ۸۰ کیلومتر است .علی رغم نامساعد بودن مسیر ارتباطی مذکور ، فعالیت این بازارچه سبب ایجاد ارتباط بین روستاهای دور افتاده منطقه و همچنین شمال عراق شده است .وجود عواملی چون وضعیت توپوگرافی مسیر ارتباطی ، نبود امکانات زیر بنایی و خدمات اداری ، دوری بازارچه از نقاط شهری ، نامساعد بودن راه ارتباط منتهی به شهرهای شمال عراق و طول بارندگی در طی سال از عوامل محدود کننده ایی هستند که حجم عملکرد اقتصادی و نقش این بازارچه در ایجاد اشتغال و صادرات به شمال عراق را در مقایسه با سایر بازارچه های استان تنزل داده است .علی رغم وجود این موانع ، بازارچه مذکور از زمان تاسیس یعنی از سال ۱۳۷۷ تاکنون با شمار محدودی از پیله وران و سه تعاونی مرزنشین به فعالیت خود ادامه داده است .در بخش صادرات کالاهایی چون پوشاک ، محصولات پلاستیکی ، گونی کنفی ، مواد خوراکی ، انواع میوه و فرش ماشینی و در بخش واردات نیز محصولاتی چون : برنج ، چای و موز شاخص ترین اقلامی بوده اند که در این بازارچه مبادله شده است .صرف نظر از داشتن توجیه اقتصادی و یا عدم توجیه فعالیت این بازارچه نکته ای که باید به آن اشاره داشت این است که حداقل فایده ای که بازارچه مذکور داشته و دارد این است که در کنترل بهداشتی کالاهای وارده و همچنین با توجه به دور بودن محل آن از نقاط شهری و مسکونی در کاهش هزینه های دولت در مبارزه با قاچاق کالا موثر بوده است .در مجموع تحلیلی که از فعالیت بازارچه های مرزی استان کردستان می توان داشت ، این است که این نقاط غیر از نقش بازرگانی خارجی که در امر صادرات کالا به شمال عراق داشته اند ، همواره در ایجاد درآمد و اشتغال منطقه در بخش های مختلفی چون حمل و نقل و خدمات خصوصی و دولتی موثر بوده اند ، به نحوی که نه تنها در سطوح داخلی بلکه برای کشور نقش مثبت داشته اند .

آمارها و اطلاعات موجود در استانداری کردستان حاکی از آن است که تا پایان سال ۱۳۸۰ تعداد ۴۲۱ نفر به صورت مستقیم در بخش خصوصی و دولتی در سه بازارچه مرزی استان در بخش های بازرگانی و خدمات اداری و خصوصی شاغل بوده اند .اثر مالی این بازارچه ها در حدی بوده که هر ساله درآمدهای قابل توجهی از طریق گمرکات و فرمانداری های مرزی وصول به خزانه دولت واریز شده است .به طور خلاصه با توجه به اینکه گنجاندن موضوع بازارچه های مرزی هدف این مطالعه نبوده است . می توان گفت که این هدف از بیان مطالب مذکور ارائه توضیح مختصری پیرامون بسترها و مبادی رسمی صادرات کالا به شمال عراق بوده است بنابراین به این مقدار از توضیحات بسنده می شود .از آنجا که کالاهای ایرانی با توجه به اشتراکات فرهنگی دو کشور، قیمت مناسب و بعد مسافت از اقبال خوبی بین مردم کردستان عراق برخوردار است به نحوی که در شهر سلیمانیه شاهد حضور کالاهای صنعتی و مواد غذایی ایرانی هستیم. با توجه به برنامه بازسازی و توسعه‌ای عراق شاهد اجرای پروژه‌های متعدد ساختمانی و زیرساختی در منطقه کردستان عراق هستیم که شرایط مساعدی را برای حضور شرکت‌های خدمات فنی و مهندسی ایران فراهم کرده است . از جمله طرح‌های انجام ‌شده توسط شرکت‌های ایرانی در عراق رااحداث شهرک مسکونی بهاران، ساخت دو پل روگذر و احداث تونل ازمرز بین شهر سلیمانیه و قلعه چولان عنوان کرد.

بازارچه مرزی پرویزخان

کرمانشاه- بازارچه مرزی همانطور که از نام آن پیداست مکانی است واقع در نقطه صفر مرزی که در کنار گمرک مجاز و طبق تفاهم نامه های منعقد شده میان دو کشور هم جوار، برای انجام تشریفات ترخیص کالا، تعیین شده است.
صادرکننده در بازارچه مرزی به شخص یا اشخاص حقیقی و یا حقوقی گفته می شود که دارای کارت بازرگانی و یا مجوز صادرات بوده تا بتواند نسبت به صدور کالا از بازارچه های مرزی اقدام کنند، که در اصطلاح به آنان پیله ور یا تاجر گفته می شود.

طبق آمار وزارت بازرگانی جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر تقریبا ۵۰ بازارچه مرزی در کشور وجود دارد که یکی از بازارچه های مرزی فعال ایران بازارچه “پرویزخان” در شهرستان قصرشیرین می باشد. بازارچه مرزی “پرویزخان” شهرستان قصرشیرین در نقطه صفرمرزی قرار داشته و به جهت هم جواری با روستای مرزی پرویزخان در کشور عراق به این نام شناخته می شود.

شهرستان مرزی قصرشیرین در غرب استان کرمانشاه واقع شده و دارای ۱۸۳ کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق است. حدود ۶۲کیلومتر آن هم مرز با اکراد استان سلیمانیه در شمال عراق است که به همین دلیل تجارت عمده این بازارچه با مردمان این استان بویژه با شهرهای کلار، سلیمانیه و همچنین موصل، خانقین و کرکوک، بیشتر می باشد. نزدیکی فرهنگ دو منطقه مرزی استان کرمانشاه و سلیمانیه عراق به دلیل همزبان بودن از مهمترین عوامل رونق اقتصادی و تجاری این بازاچه مرزی است.

بازارچه مرزی پرویز یکی از قطب های اقتصادی کشور است که در سال ۸۶تاسیس و راه اندازی شد که در ابتدای احداث وسعت آن سه هکتار بود که در زمان فعلی به ۳۰هکتار افزایش یافته و با برنامه هایی که مسوولان شهرستان در دست اقدام دارند در آینده وسعت بازارچه مرزی به ۴۰۰هکتار افزایش خواهد یافت.

به صورت میانگین از این بازارچه که دارای حجم مبادلات بازرگانی بالایی می باشد حداقل روزانه ۳۵۰کامیون حمل کالا به کشور عراق صادر می شود. از مزایای احداث این بازارچه می توان به ایجاد مزیتهای نسبی در تولید و فعالیتهای بازرگانی در دو سوی مرز، ایجاد زمینه های لازم برای فروش و صادرات محصولات (بازارسازی و بازاریابی)، ایفای نقش موثر در تحکیم مناسبات مردم دو سوی مرز و ایجاد اشتیاق در کشورهای همسایه جهت توسعه مبادلات و بهبود روابط تجاری با ایران و توسعه صادرات غیرنفتی استان های هم جوار اشاره کرد. تامین سطح مطلوب اشتغال در مناطق محل استقرار بازارچه ها و جمع آوری سرمایه های راکد و سرگردان و هدایت آنها به سمت تجارت و بازرگانی، افزایش امنیت منطقه، کاهش روند قاچاق کالا، رشد و توسعه اقتصادی مناطق مرزی و تامین مایحتاج ضروری مرزنشینان از دیگر مزایای احداث بازارچه های مرزی می باشد.

بازارچه مرزی پرویزخان در شهرستان قصرشیرین که در مسیر راه ابریشم قرار داشته، نزدیکترین راه ارتباطی و مواصلاتی از طریق عراق و سوریه به طول ۹۰۰کیلومتر به کشورهای اروپایی می باشد و در زمان کنونی که کشور عراق در زمینه زیر ساختها و کارخانجات و اقتصاد وضعیت خوبی ندارد، بهترین مسیر برای سرمایه گذاری در این کشور و کردستان عراق است که به لحاظ تشابهات زبانی و فرهنگ و رسوم با این منطقه ارتباط نزدیک و به لحاظ امنیت نیز در یک امنیت نسبی به سر برده و کمتر خطرات جانی و زیان مالی برای تجار و پیله وران در بر دارد.

طبق آمار موجود ارزش دلاری میزان صادرات یک ماه گذشته از بازارچه مرزی پرویزخان ۲میلیون و ۴۳۰هزار و ۹۱دلار و ارزش وزنی ۸۰۱میلیون و ۶۵۸ هزار و ۸۸۶کیلوگرم بوده است.انواع کالاهای صادرشده از این بازارچه مرزی شامل بیسکویت، نوشابه، آب معدنی، کیک، شیشه جام، سرامیک، سیمان، سیب زمینی، گوجه فرنگی، پیاز، هندوانه، خیار، کفش، دمپایی پلاستیکی و کولر می باشد که علاوه براین روزانه مقادیری از کامیونهای سوختی نیز از طریق مرز پرویزخان به عراق تزانزیت می شود. بازارچه مرزی پرویز در حال حاضر به صورت مستقیم و غیرمستقیم موجبات اشتغالزایی بیش از سه هزار نفر را فراهم کرده است.

بازارچه مرزی تمرچین

بیش از ۱۱۷ هزار تن کالا به ارزش بیش از ۱۲۰ میلیون دلار از گمرک و بازارچه تمرچین پیرانشهر به خارج از کشور صادر شد. از این میزان ۷۰ هزار تن به ارزش ۶۴ میلیون دلار از بازارچه مرزی و ۴۷ هزار تن به ارزش ۵۶ میلیون دلار از گمرک تمرچین در سال گذشته به خارج از کشور صادر شد که در مقایسه با سال قبل از لحاظ ارزش ۲۸ میلیون دلار افزایش دارد. پس از رسمی شدن مرز تمرچین در فروردین سال گذشته مبادلات کالا از این مرز رونق گرفته است و از زمان شروع ترانزیت خارجی کالا در مهر ماه سال ۸۷ از مرز تمرچین تا پایان این سال بیش از ۳۰ هزار تن کالا به ارزش ۱۶ میلیون دلار از این مرز به خارج از کشور ترانزیت شده است.

فرش ماشینی، کولر های آبی، مواد غذایی، محصولات کشاورزی و مصالح ساختمانی از عمده ترین کالاهای صادراتی و مواد سوختی بیشترین کالای ترانزیت شده از مرز تمرچین را تشکیل می دهد. و در سال گذشته بیش از ۱۴۰ هزار نفر از اتباع دو کشور ایران و عراق از مرز تمرچین تردد کردند.

به گزارش روابط عمومی گمرک ایران در این مدت بیشترین میزان صادرات از بازارچه‌های مرزی از طریق بازارچه تمرچین – پیرانشهر، یزدان و بازارچه پرویزخان صورت گرفت. در مدت یاد شده ۷۸ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار کالا از بازارچه تمرچین – پیرانشهر، ۶۴ میلیون و ۹۰۰ هزار دلار از بازارچه یزدان و ۵۲ میلیون و ۱۰۰ هزار دلار از بازارچه پرویزخان صادر شد.

براساس این گزارش در این مدت ۱/۹ درصد از ارزش کل صادرات بازارچه‌ای از طریق بازارچه میل۷۳، ۷ درصد از طریق بازارچه قاسم‌رش سردشت، ۶/۳ درصد از طریق بازارچه سیرانبند – بانه، ۴/۳ درصد از طریق بازارچه شوشمی، ۱/۳ درصد از طریق بازارچه میل ۷۵ و ۹/۲ درصد از طریق بازارچه جلفا و ۷/۲ درصد از طریق بازارچه میلک صادر شد.

این گزارش می‌افزاید: از ارزش کل صادرات بازارچه‌ای ۶/۴۷ درصد از طریق بازارچه‌های هم‌مرز با عراق، ۶/۳۱ درصد از طریق بازارچه‌های هم‌مرز با افغانستان و ۹/۲ درصد از طریق بازارچه‌های هم‌مرز با آذربایجان صادر شد.

در این مدت صادرات از بازارچه‌های مرزی بوشهر، کوهک – سراوان و تمرچین – پیرانشهر افزایش یافت ولی صادرات از بازارچه‌های مرزی بهرام‌آباد، دوغارون، شیخ صله، رازی، خوی، کنگ، سیرانبند–بانه، سیف سقز، آبادان و میل ۷۳ با کاهش روبرو بود( گردآورنده بختیار امینی پور)

+ نوشته شده در  پنجشنبه هجدهم آذر 1389ساعت 13:39  توسط گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی   |